Buz Hokeyi – Tarihi, Genel bilgiler Ve Güncel

Buz hokeyi köşeleri yuvarlatılmış 60 x 30 metre genişliğinde dikdörtgen şeklinde çevresi 1,20 metre yüksekliğindeki panolar ile çevrili buz pistinde oynan bir puck, hokey patenleri ve hokey sopaları kullanan 12 oyuncu ve üç hakemi olan dünyanın en hızlı takım sporlarından bir tanesidir.

Bir buz hokeyi takımı toplamda 22 oyuncuya kadar sahip olabilmektedir ancak bu oyunculardan bir oyun içerisinde toplamda her takım için sadece 6 oyuncu sahaya çıkmakla mükellefdir. Standart olarak 3 forvet ve 2 defans oyuncusu şeklinde oluşan takım düzeni teknik sebeblerle farklılık gösterebilmektedir. Takımlarda toplamda 5 saha oyuncusu aynı anda buz pistinde bulunabilmektedir. Normalde, buz hokeyi bloklar ve çizgiler ile oynanmaktadır. Az sayı gibi bazı özel oyun durumları hariç, aynı oyuncular ileri ve defansif çizgiler oluşturmaktadır. Normalde oldukça kısa oyun sürelerinden sonra, genellikle bütün bir blok veya çizgi değiştirilmektedir. Ayrıca bunun dışında uçan değişiklik olarak adlandırılan şekilde bir oyuncu değişikliğide oyun devam ederken yapılabilmektedir. Diğer takım sporları aksine, buz hokeyinde, kaleci belirli oyun durumlarına göre teorik olarak her zaman, uygulamada ise belirli zamanlarda altıncı saha oyuncusu olarak kullanılabilmektedir. Bu özel durumlara örnek olarak, karşılaşmanın sonuna doğru farkın az olması yada rakip takımın bir ceza alması gösterilebilir.

 

Buz hokeyinde oyun süresi net olarak 60 dakikadır. Bunun anlamı herçeşit kesintide saatin durdurulmasıdır. Belirtilen net oyun süresi 20 dakikalık 3 yarıya ayrılmıştır. Kural olarak her yarı arasında 15 dakikalık ara verilmektedir. Buz hokeyinde amaç puck, 2,54cm yüksekliğinde ve 7,62cm genişliğinde ve ağırlığı 156 ve 170 gram arasında değişen sert plastik diski rakibin kalesine vurarak yada iterek göndermektir. Hokey oyuncuları genellikle (özellikle kaleci), olası yaralanmaları önlemek için koruyucu giysiler giymekte ve kask takmaktadırlar. Bu durumun asıl sebebi puck ismi verilen diskin saatte 200km´ye varan hızlara ulaşmasıdır. Zorunlu hale gelmiş olan koruyucu giysiler, oyuncuları sadece puck ismi verilmekte olan diskden değil aynı zamanda oyun sırasında meydana gelmesi muhtemel daha büyük yaralanmalardanda koruma amacı gütmektedir. Buz hokeyi açıkça söylemek gerekir ise en fiziksel sporlardan bir tanesidir. Oyuncunun vücudunu rakibe karşı engel olacak şekilde kullanması özellikle Bodychecklerde, buz hokeyinin kuralları arasında da açıkça bulunmaktadır. Rakibe karşı fiziksel şiddet uygunlanması yada rakibe buz hokeyi sopasıyla saldırılması haliyle bütün bu fiziksel temastaki serbestliğe rağmen buz hokeyi kurallarına göre yasaklanmıştır ve bu gibi durumlarda zaman cezası alınmaktadır. Bu konuya daha sonra daha detaylı şekilde değineceğiz.

Kuzey Amerika‘da hokey pistleri 26 metre genişliği ile Avrupa‘daki pistlerden biraz daha dar olurken uzunluk değişmemektedir ve toplamda beş çapraz çizgi ile ayrılmıştır. Kırmızı bir çizgi oyun alanını ortasından ikiye bölmektedir ve bu çizginin ortasında başlangıç noktası ile Bully noktası adı verilen noktalar yer almaktadır. Bunun dışında oyun alanını aynı büyüklükteki alanlara ayıran iki tane mavi çizgi ve ayrıca iki adette kale çizgisi yer almaktadır. Söz konusu hatlar pisti bir saldırı ve bir savunma bölgesinin dışında ayrıca bunlardan daha büyük olan tarafsız bir bölgeyede ayırmaktadır. Tarafsız bölgede ikişer başlangıç veya Bully noktası bulunan saldırı ve savunma bölgelerine göre, çevresi 9 metre çapında Bully yuvarlakları ile belirlenmiş olan tam 5 nokta bulunmaktadır. Başlangıç ve Bully noktaları olarak adlandırılan bu noktalar oyun için hayati önem taşımaktadır. Bunun sebebi oyunun başlangıcının ve kesintilerden sonra devamının bir hakem tarafından sahaya getirilen puckun bu noktalara yerleştirilmesi ve oyunun buralardan başlaması yada devam etmesidir. Bullyde sadece iki oyuncu hokey sopalarını yerleştirerek beklerken diğer bütün oyuncular Bully yuvarlağının dışında bulunmak zorundadırlar. Oyuncuların sopalarla beklediği Bully noktasına pucku bir hakem atmaktadır. Bir oyuncunun Bully noktasının öncesinde agresif davranması durumunda, bu oyuncu hakem tarafından geri gönderilebilir ve başka bir oyuncu ile değiştirilmek zorundadır.

Puckun oyuna girmesiyle birlikte oyuncular mümkün olduğu kadar diski kendi savunma hatlarından uzak tutmaya ve rakip takımın sahasına göndermeye çalışırlar. Buz hokeyi kaleleri 1.22 cm yüksekliğinde ve 1.83 cm genişliğinde olurken, uzunlamasına ve dikey kale direkleri kırmızı boyalıdır. Kalenin hemen önünde ise yarım daire şeklinde mavi boyalı kale alanı bulunmaktadır. Bu alana sadece kaleci ve kaleyi koruyan savunma oyuncuları girebilmektedir. Bir sayı yada sayı almak için yapılan bir atış sırasında puck bu alana gelmeden önce atağa geçen takımın oyuncularının bu alanda bulunması halinde, oyun kale alanı ihlali sebebiyle durdurulacak ve gol iptal edilerek tarafsız bölgedeki bir Bullyden oyuna devam edilecektir. Kale ihlali yanı sıra, buz hokeyinde bir tane daha normal ve daha çok sıra gelen bir ofsayt pozisyonu bulunmaktadır. Bu ofsayt pozisyonu, atağa geçen takımın oyuncularından birinin Pucktan önce rakip takımın savunma bölgesine girmesi sonucu oluşmaktadır.

Savunmadaki takımın pucku savunma hatlarından geri çevirmesi ve diskin direk yada dolaylı şekilde, bantların üzerinden rakibin kale çizgisine ulaşması halinde icing (buzlanma) yada geçersiz ileri vuruş arasında seçim yapılır ve oyun savunmadaki ekibin yarı sahasındaki bir Bullyden devam ettirilir. Ancak ekiplerden birinin olası bir zaman cezası sebebiyle sayıca diğerinden eksik olması halinde, icing/geçersiz ileri vuruş kuralı uygulanmaz. Bu durumla amaçlanan sayıca az olan ekibe sayıca fazla olan ekibin hücumu karşısında belirli bir avantaj sağlayarak durumu eşitlemektir.

 

Buzlanma (Icing) veya geçersiz ileri vuruş (aynı zamanda kale bölgesindende), hat ihlallerininde söz konusu olması halinde, en kötü şartlar altında kendi savunma alanına bir Bullyi çekecektir. Bu gibi durumlarda oyun sırasında bu durumun yaşanmasına ciddi etkisi olan oyuncuya hakem tarafından zaman cezaları verilebilmektedir. Belli bir seviyeden sonra buz hokeyi maçları toplam üç tane hakem tarafından yönetilmektedir. Bu hakemlerden bir tanesi her zaman son söze sahip olacak olan ana hakem ve iki adet hat (çizgi) hakemidir. Buz hokeyinde hakemlerin temel görevleri, oyunu ve oyuncuları denetlemek buna ek olarak özellikle Bullielerin gerçekleştirilmesini sağlamak (normalde hat hakemleri tarafından yapılmaktadır) ve fauller yada diğer kural dışı durumlarda zaman cezalarının verilmesidir. Zaman cezalarının verilmesi ve uygulanması belirli bir seviyeye kadar hakemin takdirine bağlıdır. Zaman cezalarının verimesindeki en sık nedenler ise; engellemeler, çelmeler, kroşeler, hokey sopası vuruşları, diz ve dirsek atmalar, sportmenlik dışı davranışlar veya gereginden sert oynama olarak sıralanabilmektedir. Belirtilen bu zaman cezalarının zaman aralığı tek oyuncular için 2 dakikadan başlamakta ve takımlarda çok sert olmayan faullerde 2 + 2 dakika zaman aralığına varabilmektedir. Sert ve hoyratça yapılan faullerde ise ceza 5 dakikadan fazla olabileceği gibi ek olarak 10 dakika yada söz konusu oyuncu için oyun süresince verilebilecek olan disiplin cezasınıda beraberinde getirebilmektedir. Buz hokeyinde cezalar ceza bankında oturmak suretiyle çekilmektedir ve bu belirtilen durumlarda oyuncunun normal ceza süresi olan 2 yada 5 dakikaya ek olarak 10 dakika yada oyun süresince tekrar oyuna sokulamamasıda söz konusu olabilir. Ayrıca bütün bunların dışında birde maç cezası vardır. Maç cezasında, oyuncu derhal oyundan çıkarılır ve ek olarak bir sonraki oyun içinde otomatik olarak cezalı sayılır. Rakibe verilmiş olan bir yada daha fazla 2 dakikalık cezalar sebebiyle sayıca üstün olan takımın bir gol kaydetmesi halinde, özellikle birden fazla iki dakikalık cezanın söz konusu olması halinde bu cezalı oyuncular arasında cezasının kalan süresi en düsük olan oyuncu hemen sahaya sürülebilmektedir. Bu durum 5 dakika ve üzeri cezalarda veya disiplin cezaları için geçerli değildir. Teoride hakem gerektiği kadar çok sayıda oyuncuya zaman cezaları vermekle mükellef olsada uygulamada her zaman bir takımın en az üç alan oyuncusu ve kalecisinin buz üzerinde mevcut olmasına dikkat edilmesi gerekir. Ayrıca kalecilerde faul yada kural ihlali yaparak cezalı duruma düşebilirler ancak 2 ila 5 dakikallık cezaları kendileri çekmek zorunda değillerdir. Cezalarını herhangi bir alan oyuncusunun çekmesi için mükellef durumdalardır. Disipline ve maç cezaları durumunda ise söz konusu kaleci derhal oyundan alınarak yerine başka bir kaleci geçirilmek zorundadır.

Geçmiş yıllarda buz hokeyi karşılaşmalarında beraberlik durumları yaşanırken, beraberlik olasılığı birçok buz hokeyi liginin yanı sıra dünya şampiyonluğu gibi büyük buz hokeyi turnuvalarında iptal edilmiş durumdadır. Normal oyun zamanı olan 3×20 dakikanın sonunda beraberlik durumunun olması ve galibin belli olmaması durumunda, Buz hokeyi maçı uzatmalara gidebilmektedir. Bu uzatmaların zamanı ligden lige farklılık göstersede, uzatmalar süre ucu açık sekildede yapılabilir. Bunun dışında başka bir farkta, Overtime da, bir gol kaydedilmesi halinde oyunun hemen bitirilmesi bu duruma sudden death adı verimektedir yada uzatmaların ne kadar sürerse sürsün sonuna kadar oynanılması arasında farklılıkların bulunmasıdır. Uzatmaladarda gol atılmaması durumunda karşılaşmanın galibi penaltı atışlarıyla belirlenecektir. Penaltılarda ilk önce puck merkez Bully noktasın yerleştirilir ve her takımdan üç oyuncu değişiklik halinde rakibin kalecisinin üzerine giderek gol atmaya çalışırlar. Her takımın üç penaltı atışından sonrada durumun değişmemesi ve galibin belli olmaması durumunda, penaltı atışlarına teke tek olacak şekilde bir sonuç elde edilene kadar devam edilmektedir.

Burada dünyanın en hızlı takım sporunun sadece kısa bir özetini vermiş olduk. Buz hokeyi hakkında ek makalemizde bu etkileyici sporun tarihi, kitlelere yayılması, en iyi ligleri ve Rivalo´nun çekici oranlarla bezeli buz hokeyi bahis programından bahsedeceğiz.